Sự phát triển của hoạt động thương mại và tiến bộ vượt bậc của khoa học công nghệ kéo theo tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cũng ngày càng gia tăng về số lượng và nghiêm trọng về tính chất. Tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đặt ra yêu cầu cấp bách cần phải bảo vệ hiểu quả quyền sở hữu trí tuệ cho các chủ thể. Để đối phó với sự xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ngày càng tinh vi trong lĩnh vực công nghệ, các công ty phải tìm nhiều cách để bảo vệ tài sản của mình trước khi ra tới tòa án, trong đó có giải pháp lixăng chéo (cross licensing).

Từ trước đến giờ, chúng ta hay dùng thuật ngữ “ li xăng” , “ li xăng bắt buộc” , “li xăng tự nguyện” để chỉ sự cho phép chuyển quyền sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp. Đó là việc tổ chức, cá nhân nắm độc quyền sử dụng một đối tượng sở hữu công nghiệp ( Bên chuyển quyền sử dụng – thường được gọi là bên giao) cho phép tổ chức cá nhân tổ chức khác ( Bên nhận quyền sử dụng – thường được gọi là Bên nhận) sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp đó.Trong hợp đồng li xăng bắt buộc hay li xăng tự nguyên đều có một bên nhất định là bên giao quyền sử dụng sở hữu công nghiệp còn một bên nhất định là bên nhận.Tuy nhiên, hiện nay lại xuất hiện thêm thuật ngữ “ li – xăng chéo” trong các bàn đàm phán về chuyển quyền sử dụng các đối tượng sở hữu công nghiệp. Hợp đồng lixăng chéo là một thuật ngữ đã không còn xa lạ, đặc biệt là với các công ty có hàm lượng chất xám cao trong hoạt động, các công ty công nghệ.

luat-so-huu-tri-tue-viet-nam

 

Một cách đơn giản nhất, có thể hiểu lixăng chéo là một thỏa thuận pháp lý(hợp đồng)  giữa hai bên chủ thể của hợp đồng (công ty A và B). Trong đó A cấp phép cho B sử dụng quyền sở hữu trí tuệ của mình để sản xuất và cung ứng các sản phẩm dựa trên tài sản trí tuệ của A. Đổi lại, B cũng trao quyền cho A sử dụng một tài sản trí tuệ mà B sở hữu hoặc các hợp tác về nghiên cứu và phát triển tài sản trí tuệ giữa hai bên trong tương lai. Như vậy, khác với li xăng trước đây, li – xăng chéo là hợp đồng trong đó cả hai bên của hợp đồng, đồng thời vừa là bên giao, vừa là bên nhận quyền sử dụng sở hữu trí tuệ, sự có đi có lại này của các bên, đem lại cho hai bên cùng có lợi.

Trong kinh doanh, lixăng chéo là một phương thức cực kỳ hữu hiệu giúp các bên tham gia đều có được những lợi ích mà mình đang tìm kiếm. Thứ nhất, cả hai bên có thể tận dụng được công nghệ của bên kia để kết hợp phát triển các sản phẩm của mình, đồng thời mở rộng thị trường. Các công ty có thể vừa có được công nghệ mới, vừa tích hợp những dấu ấn công nghệ riêng của mình để tạo sự khác biệt. Thứ hai, các bên tham gia có thể tránh được nguy cơ phải gặp nhau tại tòa án để giải quyết tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ. Điều này vừa tốn kém tiền bạc, thời gian, vừa có khả năng làm giảm danh tiếng của cả hai bên.

Chẳng hạn , hiện nay các nhà sản xuất Android Asus, LG, Samsung, và Sony… đã kí kết hợp đồng li xăng chéo với Microsoft. Thỏa thuận kể trên được cả các nhà sản xuất Android và Microsoft đánh giá cao vì những lợi ích mà nó mang lại cho hai bên. Các nhà sản xuất Android có thể thoải mái phát triển các dòng sản phẩm của mình trên hệ điều hành Android để cạnh tranh với các đối thủ khác mà không sợ vướng vào những rắc rối pháp lý- các vụ kiện tụng về bản quyền . Còn Microsoft cũng thu được khoản lợi nhuận không nhỏ từ hợp đồng cấp quyền sử dụng sáng chế cho Samsung,LG,Sony,HTC… Đổi lại, trong việc phát triển công nghệ, Microsoft được các nhà sản xuất Android  hợp tác, hỗ trợ tiếp thị và phát triển Windows Phone 7. Microsoft có cơ hội tìm kiếm thêm người dùng nhờ việc ứng dụng, dịch vụ được cài sẵn. Chỉ có điều, người dùng Android sẽ thấy các ứng dụng Office, OneDrive, Skype… của Microsoft xuất hiện sẵn trên smartphone/tablet Android của mình – bất kể họ có thích dùng hay không.

Trong kỷ nguyên cách mạng công nghiệp 4.0, giải pháp lixăng chéo sẽ càng cho thấy rõ sức hấp dẫn của mình đối với các doanh nghiệp và ngày càng được coi trọng vì những nguồn lợi mà nó mang lại, đặc biệt là với các công ty đa quốc gia.